محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1689

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

امور پرداختند و قراول به حراست ميرزا محمّد خان بيگلربيگى برادر سالار و متعلقين ايلخانى كه در روضهء مطهرهء حضرت رضا سلام اللّه عليه نشسته بودند گذاشته مصطفى قلى خان قراگوزلو سرتيپ همدانى را به حفظ شهر مأمور كرده سام خان ايلخانى ابن رضا قلى خان زعفرانلو را به ركاب و الا طلبيده به عزم دفع سالار به قرابقعه حوالى سرخس راندند ، ريش‌سفيدان سرخس پيشكشى فرستاده از سالار توسط نمودند . مقارن اين حال نواب حمزه ميرزا را مرضى شديد عارض شد و سالار و برادران او موقع را مساعد ديده مواضعه در تسخير مشهد كردند به اين معنى كه برادران سالار اشرار و اهالى شهر را به طغيان تحريك كرده و سالار را به تصرّف شهر خواندند . چون شهر بشوريد نواب حمزه ميرزا با وجود ناخوشى به طرف شهر مشهد رانده اهالى كه ياغى بودند به مدافعه برخاستند . و در اين اوان سالار نيز با لشكر زياد به مشهد آمد و تا ده فرسنگ مسافت از اطراف شهر مشهد مردم به حمايت اهالى شهر متفق و با سالار مساعد شده كار سالار قوتى گرفت و همه روزه فيما بين عساكر نواب حمزه ميرزا و اهالى شهر و سالار جنگ در كار بود و جمعى از طرفين مقتول مىشدند . مقارن همين اوقات ناخوشى و ضعف بر مزاج مبارك اعليحضرت شهريار غازى محمّد شاه غالب آمد و آفتاب عمر اين پادشاه كه در جود و سخا و علم و حيا و عزم و حزم و لشكركشى و مملكت‌ستانى عديل و مانندى نداشت ميل افول نمود . نواب مستطاب و الا حاجى معتمد الدوله فرهاد ميرزا در كتاب جام جم شرحى از اين واقعهء غم‌افزا نگاشته و تاريخ ارتحال شهريار مبرور ماضى محمّد شاه غازى را چنين نظم فرموده‌اند : به سال شصت و چهار از پى هزار و دويست * شب سه‌شنبه ششم هم از مه شوال به قصر نو شه ايران زمين محمّد شاه * اجل پياله عمرش نمود مالامال و مقصود از قصر نو قصر جديد محمّدى است كه در غربى تجريش در مدّت سه ماه به امر شهريار مبرور اسكنه اللّه فى رياض السّرور ساخته شد . نيز نواب مستطاب معظّم در كتاب مذكور گويند : ولادت شهريار غازى محمّد شاه روز سه‌شنبه ششم ذيقعده هزار و دويست و بيست و دو بوده و مدّت عمر مباركش چهل و يك سال و يازده ماه تمام قمرى ، و نعش مطهر ايشان را در باغ لاله‌زار كه خارج شهر